Sözleşme ve Reklam Beyanı

Rakip Yasağı Maddesi: Influencer Sözleşmesi

Influencer sözleşmesinde rakip yasağı maddesi nasıl yazılır? Kategori, rakip listesi, süre, platform ve ülke; geçmiş kontrolü ve fiyatlama notları.

Rakip Yasağı Maddesi Neyi Kısıtlar?

Rakip yasağı maddesi, içerik üreticisinin belirli bir süre boyunca belirli markalarla veya ürün kategorilerinde çalışmamasını düzenler. Amaç, markanın kampanya yatırımını korumak ve aynı kitleye kısa sürede rakip mesajların gitmesini önlemektir. Madde, geçmişi değil geleceği yönetir; bu yüzden kapsamı ve süresi açık yazılmalıdır.

Rakip yasağı, bir içeriğin sahipliğini değil, içerik üreticisinin belirli bir alandaki çalışma özgürlüğünü kısıtlar. İçeriğin kullanım hakkı ayrı bir maddedir; birini diğerinin yerine koymak, sonraki kampanyalarda hak sahipliği tartışmasına yol açar. İki maddeyi ayrı yazmak, hem kapsamı hem bedeli netleştirir.

Kötü yazılmış bir madde iki ucu da keser. Çok geniş bir kapsam içerik üreticisinin geçimini gereksiz yere kısıtlar ve teklifi pahalılaştırır; çok dar bir kapsam ise markayı korumaz. İyi bir madde, gerçekten ihtiyaç duyulan rekabet alanını tanımlar ve geri kalan alanı serbest bırakır.

Bu rehber bir sözleşme şablonu değildir. Maddeler hukuki sonuç doğurur; metin üzerinde bir hukukçuyla çalışın. Buradaki amaç, görüşmeye hangi sorularla gideceğinizi ve hangi değişkenleri netleştireceğinizi göstermektir.

Kaynak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)

Maddeyi Tanımlayan Beş Değişken

Birinci değişken kategoridir. “İçecek” gibi geniş bir tanım, markanın gerçek rakibi olmayan ürünleri de kapsar. “Şekersiz enerji içeceği” gibi dar bir tanım ise daha savunulabilir. Kategoriyi ürün adıyla değil, tüketicinin algıladığı rekabet alanıyla tanımlayın.

İkinci değişken rakip listesidir. Kategori tanımına ek olarak, özellikle yasaklanan markaları adlarıyla yazın. Liste güncel olmalı ve kimin güncelleyebileceği belirtilmelidir. Üçüncü değişken süredir: kampanya sırasında mı, yayından sonra kaç ay daha mı? Süre, içerik üreticisinin gelir planını doğrudan etkiler.

Dördüncü değişken platform, beşinci değişken ülke veya bölgedir. Aynı içerik üreticisi farklı ülkelerde farklı markalarla çalışabilir; kitle ve pazar farklıysa rakip yasağı da farklı kurgulanabilir. Bu iki değişkeni yazmamak, sınırın nerede bittiğini belirsiz bırakır.

Değişkenleri yazarken “hangi işi kaybediyor?” sorusunu da sorun. İçerik üreticisi bu kapsam yüzünden hangi markalarla görüşemeyecek? Cevap tek bir markaysa madde gereğinden geniş olabilir. Cevap birden fazla markaysa bedelin buna göre konuşulması gerekir.

  • Kategori: tüketicinin algıladığı rekabet alanı.
  • Rakip listesi: adlarıyla yasaklanan markalar ve güncelleme yetkisi.
  • Süre: kampanya dönemi ve yayın sonrası ek süre.
  • Platform: hangi mecralarda geçerli olduğu.
  • Ülke/bölge: coğrafi kapsam ve istisnalar.

Kaynak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)

Görüşmeden Önce Sponsorluk Geçmişini Kontrol Edin

Rakip yasağı görüşmesine oturmadan önce içerik üreticisinin son altı aydaki sponsorluklarını çıkarın. Hangi markalarla çalıştı, hangi kategorilerde göründü, hâlâ yürürlükte olan bir anlaşma var mı? Bu bilgi olmadan teklif ettiğiniz kapsamın çakışıp çakışmadığını bilemezsiniz.

Geçmiş bir iş birliğinin bitmiş olması, içeriğin görünürlüğünün de bittiği anlamına gelmez. Eski sponsorlu bir video hâlâ izleniyor ve öneriliyor olabilir. Bu nedenle “artık çalışmıyoruz” cevabını, içeriğin hâlâ yayında olup olmadığı sorusuyla birlikte değerlendirin.

Bulguları tarih ve bağlantıyla kaydedin. Görüşmede “geçmişte şu markayla çalışmışsınız” demek yerine hangi içeriği gördüğünüzü göstermek, tartışmayı somutlaştırır. Bu kayıt, sözleşme aşamasında hangi istisnaların gerektiğini de gösterir.

Kontrolü yalnız sponsorluk etiketine indirmeyin. Bir markanın adı geçiyor ama etiket yoksa bunu soru olarak not edin; etiket var ama içerik kaldırılmışsa bunu da ayrıca yazın. Görünen ile belgelenen arasındaki fark, rakip yasağı görüşmesinde en çok işe yarayan bilgidir.

Kaynak: Ticaret Bakanlığı: Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz · YouTube Yardım: Ücretli ürün yerleşimi, sponsorluk ve ürün önerisi ekleme

Rakip Yasağını Fiyatlamak

Rakip yasağı, içerik üreticisinin alternatif gelirini kısıtladığı için ayrı bir bedel gerektirir. Kapsam genişledikçe, süre uzadıkça ve platform sayısı arttıkça bedel de artar. Bu bedeli “içeriğin fiyatına dahil” saymak, görüşmenin ilerleyen aşamasında anlaşmazlık yaratır.

Fiyatı tahminle değil, değişkenlerle kurun: kategori genişliği, süre, platform sayısı, ülke kapsamı ve içerik üreticisinin o kategorideki mevcut işleri. Elinizde piyasa ortalaması yoksa uydurmayın. Bunun yerine içerik üreticisinden kendi beklentisini yazılı olarak isteyin ve teklifi bu çerçevede değerlendirin.

TubeDetect’in ücretsiz fiyat hesaplayıcısı, sizin girdiğiniz 1000 izlenme başına fiyat bandıyla çalışır; piyasa ortalaması varsaymaz. Rakip yasağı bedeli bu hesabın içinde otomatik olarak yer almaz. Rakip yasağını ayrı bir kalem olarak konuşmak, hem bütçeyi hem beklentiyi netleştirir.

Teklifte rakip yasağı kalemini içerik üretiminden ayrı gösterin. “Üretim bedeli, rakip yasağı bedeli ve olası revizyon bedeli” şeklinde üç satır, sonradan çıkacak anlaşmazlıkların çoğunu önler. Toplamı tek sayı olarak vermek kolaydır; ama pazarlık başladığında hangi kalemin esnediğini göremezsiniz.

Eski İçerik ve Beyan Yükümlülüğü

Rakip yasağı maddesi yalnız yeni içerikleri değil, bazen eski içeriklerin kaldırılmasını veya değiştirilmesini de kapsar. Bir videonun yayından kaldırılmasını istemek, içerik üreticisinin arşivine ve izleyiciyle ilişkisine dokunur. Bu nedenle böyle bir talebin kapsamı, süresi ve maliyeti açıkça yazılmalıdır.

Eski sponsorlu içeriklerde beyan yükümlülüğü ayrıca düşünülmelidir. Bir içerik yayından kaldırılsa bile o güne kadar yapılan beyanın doğruluğu ve kaydı önemlidir. Sözleşmede içeriğin kaldırılması hâlinde arşiv kaydının nasıl tutulacağını belirtmek, ileride doğabilecek soruları azaltır.

Beyanla ilgili maddeleri rakip yasağından ayrı yazın. Rakip yasağı rekabeti düzenler; beyan maddesi ticari ilişkinin görünürlüğünü düzenler. İkisini tek maddede birleştirmek, birinin diğerini gölgelemesine yol açar. Sözleşme metni için hukukçuya danışın; bu rehber hukuki görüş değildir.

Kaynak: Ticaret Bakanlığı: Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz · YouTube Yardım: Ücretli ürün yerleşimi, sponsorluk ve ürün önerisi ekleme

Kısa Kontrol Listesi

İmzadan önce şu soruları sorun: Kategori ve rakip listesi açık mı? Süre ve platformlar yazılı mı? Ülke kapsamı belirtilmiş mi? Mevcut sponsorluklarla çakışma var mı? Rakip yasağı bedeli ayrı bir kalem olarak mı duruyor? İstisnalar ve güncelleme yetkisi kimde? Bu soruların cevabı yazılı değilse madde eksiktir.

Rakip yasağı maddesini kampanya sonrası dönem için de düşünün. Yayın bittikten sonraki üç ay, altı ay veya bir yıl, içerik üreticisinin gelir planında farklı bir anlama gelir. Marka için ise bu süre, rakip mesajların aynı kitleye ulaşmasını geciktirmenin maliyetidir. İki tarafın da takvimini aynı sayfada görmesi gerekir.

Son olarak maddeyi bir kez de içerik üreticisinin gözünden okuyun. Kapsam onun çalışma alanını gereğinden fazla kapatıyor mu? Kapatmıyorsa teklif daha ikna edici olur; kapatıyorsa bedel ve istisnalar yeniden konuşulmalıdır. Adil görünen bir madde, uygulanması daha kolay bir maddedir. Bunu bir kez de yazılı metinde test edin.

Sık Sorulan Sorular

Rakip yasağı maddesi zorunlu mu?

Zorunlu değildir; markanın ihtiyacına bağlıdır. Rakip mesajların aynı kitleye yakın zamanda ulaşmasını engellemek istiyorsanız gerekir. Kapsamı dar tutmak hem maliyeti hem de içerik üreticisinin kabul olasılığını iyileştirir.

Süre ne kadar olmalı?

Tek bir doğru süre yoktur. Kampanya süresi, yayın sonrası koruma ihtiyacı ve içerik üreticisinin gelir planı birlikte değerlendirilir. Süre uzadıkça bedel artar; bu nedenle süreyi pazarlığın ayrı bir kalemi olarak ele alın.

Mevcut sponsorluklar ne olacak?

Sözleşmede istisna olarak yazılmalıdır. Hangi markaların mevcut anlaşma kapsamında devam edeceği, hangi içeriklerin yayında kalacağı ve ne zaman sona ereceği açıkça belirtilmelidir.

Rakip yasağı bedeli nasıl hesaplanır?

Kategori genişliği, süre, platform sayısı, ülke kapsamı ve mevcut işler dikkate alınır. Piyasa ortalaması uydurmayın; içerik üreticisinin yazılı beklentisini alın ve teklifi bu değişkenlerle karşılaştırın.

Bu yazı hukuki görüş mü?

Hayır. Sözleşme maddeleri hukuki sonuç doğurur; metni bir hukukçuyla hazırlayın. Bu rehber yalnız görüşmeye hazırlık için sorular ve değişkenler sunar.

İçerik Üreticisi Kararınızı Kanıtlarla Destekleyin

Marka Profilinizi oluşturun, platformu seçin ve incelemek istediğiniz kullanıcı adını ekleyin.

Yeni analiz başlat